I
Biz boş adamlarız
Biz doldurulmuş adamlarız
Birbirimize yaslanarak
Başımız samanla doldurulmuş. Ne yazık!
Kurumuş seslerimiz,
Birlikte fısıldaştığımızda,
Sessiz ve anlamsızdır
Kuru otlar arasındaki rüzgâr gibi
Ya da kırık cam üzerinde sıçan ayakları gibi
Kuru mahzenimizde
Biçimden yoksun biçim, renkten yoksun gölge,
Felçli güç, hareketsiz jest;
Karşıya geçmiş olanlar,
Doğrudan bakışlarla, Ölümün öteki Krallığına,
Bizi -eğer hatırlarlarsa- kayıp
Şiddetli ruhlar olarak değil, yalnızca
Boş adamlar olarak,
Doldurulmuş adamlar olarak hatırlarlar.
II
Rüyalarda karşılamaya cesaret edemediğim gözler
Ölümün düş krallığında
Görünmez:
Orada gözler
Kırık bir sütun üzerindeki güneş ışığıdır
Orada sallanan bir ağaç vardır
Ve sesler vardır
Rüzgârın şarkısında
Sönen bir yıldızdan
Daha uzak ve daha vakur
Daha yakın olmayayım
Ölümün düş krallığında
Ben de giyeyim
Bilerek seçilmiş kılıklar
Sıçan postu, karga derisi, çapraz değnekler
Bir tarlada
Rüzgârın davrandığı gibi davranarak
Daha yakın değil
O son karşılaşma değil
Alacakaranlık Krallığında
III
Burası ölü diyardır
Burası kaktüs diyarıdır
Burada taş imgeler
Yükseltilir, burada kabul ederler
Ölü bir adamın elinin yakarışını
Sönen bir yıldızın titreyişi altında
Böyle mi
Ölümün öteki Krallığında
Yalnız uyanmak
Bulunduğumuz saatte
Şefkatle titrerken
Öpmek isteyecek dudaklar
Kırık taşa dualar eder
IV
Gözler burada değil
Burada göz yok
Bu ölen yıldızlar vadisinde
Bu boş vadide
Yitik Krallıklarımızın bu kırık çenesi içinde
Bu buluşma yerlerinin sonuncusunda
Birlikte el yordamıyla ilerleriz
Ve konuşmaktan kaçınırız
Bu kabaran nehrin kıyısında toplanmış olarak
Görüşsüz, meğer ki
Gözler yeniden görünsün
Ebedî yıldız olarak
Çok yapraklı gül olarak
Ölümün alacakaranlık Krallığının
Tek umudu
Boş adamların
V
Dikenli incirin çevresinde dolanırız
Dikenli incir, dikenli incir
Dikenli incirin çevresinde dolanırız
Sabah saat beşte
Fikir ile
Gerçeklik arasında
Hareket ile
Eylem arasında
Düşer Gölge
Çünkü Senindir Krallık
Tasarlama ile
Yaratma arasında
Duygu ile
Karşılık arasında
Düşer Gölge
Hayat çok uzundur
Arzu ile
Kasılma arasında
Güç ile
Varoluş arasında
Öz ile
İniş arasında
Düşer Gölge
Çünkü Senindir Krallık
Çünkü Senindir
Hayat Senindir
Çünkü Senindir
Dünya işte böyle biter
Dünya işte böyle biter
Dünya işte böyle biter
Bir patlamayla değil, bir iniltiyle
***
T. S. Eliot, Boş Adamlar adlı şiirini I. Dünya Savaşı’nın ardından anlamını yitirmiş bir dünyanın ortasında kaleme almıştır. Bu şiir savaş sonrası insanın içine düştüğü ruh hâlini, derin bir boşluk ve yönsüzlük duygusunu yansıtır. Eliot’a göre modern insan artık ne bütünüyle iyi ne de bütünüyle kötüdür; asıl mesele, onun içinin yavaş yavaş boşalmış olmasıdır. Şiirde geçen “boş adamlar” ifadesi, iradesini kaybetmiş, karar veremeyen, düşündüğü hâlde harekete geçemeyen bireyleri temsil eder.
Eliot’un en dikkat çekici vurgularından biri, düşünce ile eylem arasına giren ve “Gölge” olarak adlandırdığı kopuştur. İnsanlar doğruyu kavrayabilmekte, hatta hissedebilmektedir; ancak bu düşünceyi eyleme dönüştürememektedir. Bu durum insanın iç dünyasında gerçekleşen yavaş bir çözülmeye işaret eder. Şiirde tekrar eden kırık ve eksik dua ifadeleri ise, insanın manevi bir boşluk içinde olduğunu gösterir. İnanç zayıflamış, değerler silinmiş ve insan kendi varoluşuna yabancılaşmıştır.
Eliot, şiirinde büyük felaketlerin ani patlamalarla değil, fark edilmeden ilerleyen bir çözülmeyle gerçekleştiğini dile getirir. Ona göre asıl tehlike, açıkça görülen şiddetten ziyade, insanın iç dünyasında meydana gelen bu sessiz boşalmadır. Şiirin sonunda yer alan “Dünya böyle biter / Bir patlamayla değil, bir iniltiyle” dizeleri, bu düşüncenin en güçlü ifadesidir. Eliot, bu şiirle modern insanın içsel boşluğunu, eylemsizliğini ve giderek silinen değerlerini gözler önüne sermeyi amaçlamıştır.
